سوالات متن فصل15 علوم هشتم

تغییر مسیر پرتو نور به هنگام عبور از یک محیط شفاف به محیط شفاف دیگر را شکست نور می گویند.

وقتی باریکه ی نوری به طور عمود بر سطح یک جسم شفافی بتابد مسیر نور در هنگام عبور از جسم هم چنان مستقیم خواهد بود و بدون شکست به مسیر خود ادامه می دهد.

شکست نور به خاطر تغییر سرعتی که برای نور در دو محیط با ضریب شکست متفاوت رخ می دهد، دچار تغییر مسیر می شود. لذا هنگامی که شخص به این نور نگاه می کند. گویی که نور دچار شکست شده است.

از خط عمو بر سطح دور می شود، یعنی هنگامی که نور از محیط غلیظ وارد محیط رقیق می شود، پرتو نور از خط عمود دور می شود.

قطعه ای مثلثی شکل است که از یک ماده شفاف مثل شیشه یا پلاستیک های بی رنگ ساخته می شود.

وقتی پرتوهای نور به یکی از دیواره های منشور برخورد می کند و به آن وارد می شود. در اثر پدیده شکست مسیرش تغییر می کند، این پرتو هنگام خروج از دیواره های دیگر منشور نیز دچار تغییر می شود.

باریکه نور سفید از عبور از منشور به رنگ های مختلف تجزیه می شود، این پدیده را پاشندگی نور می گویند.

به مجموعه نورهای رنگی که از پاشیده شدن نور در منشور به وجود می آید، طیف نور گفته می شود.

نور بنفش بیشترین انحراف و قرمز کمترین انحراف را پیدا می کنند.

عدسی ها از ماده ای شفاف مانند شیشه و پلاستیک ساخته می شوند. اگر دو منشور را به هم بچسبانیم و سطح آن ها را به صورت خمیده تراش دهیم، عدسی به وجود می آید. عدسی ها مانند منشور می توانند جهت پرتوهای نور را تغییر دهند. همین امر سبب می شود اجسام از پشت عدسی به صورت های مختلف دیده شوند.

۱) عدسی همگرا (کوژ یا محدب) ۲) عدسی واگرا (کاو یا مقعر)

ضخامت وسط این عدسی بیشتر از ضخامت کناره های آن است. این نوع عدسی پرتوهای نور را در یک نقطه متمرکز می کند یا به عبارت دیگر پرتوهای نور را به یکدیگر نزدیک می کند.

ضخامت وسط این عدسی کمتر از ضخامت کناره های آن است، این نوع عدسی پرتوهای نور موازی را واگرا نمی نماید یا به عبارت دیگر پرتوهای نور را از یکدیگر دو می کند.

محل تشکیل لکه روشن را کانون عدسی همگرا می گویند. اگر فاصله بین عدسی تا صفحه کاغذ را اندازه بگیرید این فاصله را فاصله کانونی عدسی می گویند.

تصویر همه اجسام از پشت عدسی همگرا بزرگتر از جسم است و تصویر اجسام از پشت عدسی واگرا کوچکتر از جسم است.

در عدسی های واگرا کانون ها مجازی هستند. (ولی در عدسی همگرا کانون ها حقیقی هستند)

از این نوع عدسی در میکروسکوپ ها (تمام قسمت ها) ، تلسکوپ ها (برخی قسمت ها) و عینک افراد دوربین یا آستیگمات (ترکیب عدسی های محدب با چینش مخصوص) استفاده می شود. این نوع عدسی شیء را بزرگتر نشان می دهد.

حالت های تصویر در عدسی همگرا مانند آینه مقعر است. در آینه مقعر کانون حقیقی و در عدسی محدب نیز کانون حقیقی است.

همگرا