علوم هفتم صفحه 93 - آزمایش کنید
آزمایش کنید
وسایل و مواد: یک ظرف شیشهای نشکن، منبع گرما (شمع یا چراغ گاز یا چراغ الکلی)، قطرهچکان، جوهر
روش آزمایش:
۱. تا سه چهارم ظرف شیشهای را با آب پر کنید و آن را مطابق شکل روی شعله قرار دهید.
۲. با قطرهچکان، چند قطره جوهر در طرف دیگر ظرف که روی شعله نیست، بریزید.
۳. به مسیر حرکت جوهر در آب توجه و مشاهدات خود را بهطور دقیق یادداشت کنید.
۴. در گروه خود درباره علت رفتار مشاهده شده، بحث کنید.
پاسخ تشریحی و گام به گام علوم هفتم صفحه 93 - آزمایش کنید
سلام به دانشمندان جوان! این آزمایش جذاب به ما کمک میکند تا یکی از روشهای مهم انتقال گرما به نام **همرفت** (کونواکسیون) را با چشم خودمان ببینیم.
**مشاهدات آزمایش:**
وقتی جوهر را در سمتی که شعله نیست میریزیم، مشاهده میکنیم که جوهر ابتدا به سمت پایین میرود و سپس به سمت قسمتی که شعله قرار دارد حرکت میکند.
پس از گرم شدن در بالای شعله، جوهر همراه با آب گرم به سمت بالا حرکت کرده و دوباره به سمت دیگر ظرف میرود.
این یعنی یک **جریان چرخشی** در آب ایجاد شده است.
**علت علمی (تحلیل مفهومی):**
وقتی بخشی از آب گرم میشود، مولکولهای آن سریعتر حرکت کرده و از هم فاصله میگیرند.
این کار باعث میشود **چگالی** آب گرم کمتر شود و سبک شود، پس به سمت بالا میرود.
آب سرد که چگالی بیشتری دارد و سنگینتر است، جای آب گرم را میگیرد.
این جابهجایی مداوم ذرات ماده باعث انتقال گرما میشود که به آن **همرفت** میگوییم.
**نکته مهم:** انتقال گرما به روش همرفت فقط در **مایعات** و **گازها** (سیالات) امکانپذیر است، زیرا ذرات آنها میتوانند جابهجا شوند.