سوالات متن درس 13 اجتماعی هشتم

اواخر قرن چهارم تا اوایل قرن هفتم هجری

غزنین

خراسان

مسعود

سلجوقیان

توسط سپاهیان شورشی خود به قتل رسید.

دوستانه

طغرل

آل بویه

طغرل

سلطان رکن الدین

برادرزاده و جانشین طغرل

ملازگرد

سلجوقیان

ملکشاه، پسر آلب ارسلان

پسر آلب ارسلان

پس از مرگ ملکشاه

خوارزمشاهیان

خلیفه عباسی فرمانروایی آنها را به رسمیت نمی شناخت – تسلطی بر فرمانروایان محلی نداشتند.

غزنویان دودمانی تر ک تبار بودند که چون حکومت خود را از شهر غزنین (غزنه) آغاز کردند بهاین نام مشهور شدند.

به سبب لشکرکشی های متعدد سلطان به هندوستان

به بهانهٔ رواج اسلام اما در اصل به طمع ثروت هنگفتی بود که در این کشور وجود داشت.

پسرش سلطان مسعود – اگر چه، سلطان مسعود فرمانروایی بیباک و جسور بود اما تدبیر پدر را نداشت. او از سلجوقیان شکست خورد و مدتی بعد توسط سپاهیان شورشی خود به قتل رسید.

بر نیروی نظامی استوار بود و آنها از محبوبیت و مقبولیتی که صفاریان و سامانیان و آل بویه در بینتودهٔ مردم داشتند، بی بهره بودند.

رابطهٔ حکومت غزنویان با خلفای عباسی دوستانه بود و سلاطین غزنوی به ویژه سلطان محمود، خود را مطیع و تابع خلافت عباسی می دانستند.

آلب ارسلان، برادرزاده و جانشین طُغِرل بود و توانست با راهنمایی خواجه نظام الملک وزیر، رقیبان داخلی را سرکوب کند و بر قدرت و استحکام حکومت سلجوقی بیفزاید. آلب ارسلان همچنین به ارمنستان و گرجستان لشکرکشی کرد. او در نبرد مَلازگِرد در سال 463 ق رومیان را شکست سختی داد و امپراتور روم شرقی را به اسارت گرفت. در نتیجهٔ این پیروزی، بخشهای وسیعی از آسیای صغیر به تصرف سپاهیان سلجوقی درآمد.

ملکشاه، پسر آلب ارسلان، از دیگر پادشاهان مشهور سلجوقی بود. وی مناطقی از ماوراءالنهر و شام را فتح کرد و حکومت سلجوقیان در دورهٔ او به اوج قدرت رسید. به طوری که در آن دوره، محدودهٔ جغرافیایی ایران با زمان ساسانیان برابری می کرد و از ماوراء النهر در شرق تا دریای مدیترانه در غرب گسترش یافته بود. در آن زمان اصفهان که پایتخت سلجوقیان بود به شهری بزرگ و آباد تبدیل شد.

پس از مرگ ملکشاه، شاهزادگان و فرماندهان نظامی برای رسیدن به تاج و تخت به جان یکدیگر افتادند و این اختلافات تا سقوط سلجوقیان، ادامه پیدا کرد.