سوالات متن درس 12 اجتماعی هشتم

طاهریان، صفاریان، علویان، سامانیان و آل بویه

علویان

طاهر ذوالیمینین

مامون

امیر اسماعیل سامانی

یعقوب لیث

طاهریان، سامانیان

صفاریان

آل بویه

علویان – آل بویه

عبدالله بن مُقَفَّع

سامانیان

سامانیان

سامانیان

سامانیان

رودکی

خلافت عباسیان پس از یک قرن فرمانروایی، ضعیف شد و خلفا در اداره قلمرو پهناور خود ناتوان بودند. از اینرو، شرایط مناسبی برای تشکیل سلسله های ایرانی به وجود آمد.

* طاهر ذوالیمنین مؤسس سلسله طاهریان و امیر اسماعیل سامانی مؤسس سلسله سامانیان به فرمان و تأیید مأمون عباسی به قدرت رسیدند. رابطه دوستانه با خلیفه داشتند و در اداره امور مستقل بودند. * یعقوب لیث مؤسس سلسله صفاریان بدون اجازه خلیفه عباسی وبا حمایت مردم و گروه عیاران به قدرت رسید و او دشمن خلیفه بود. * علویان به دلیل پیروی از مذهب شیعه از حکومت عباسیان اطاعت نمی کردند و دشمن خلیفه عباسی بودند. * آل بویه پس از تصرف بغداد خلفای عباسی را مجبور به اطاعت از خود کرد.

اسلام روح و جان تاز های به جامعه و فرهنگ ایرانی دمید و به آن تحرک و پویایی خاصی بخشید. ایرانیان سابقه ای طولانی در علم و دانش و هنر داشتند؛ آنان پس از پذیرش اسلام، از تمام توان و استعداد خود برای پیشرفت و گسترش فرهنگ و تمدن اسلامی، استفاده کردند. ایرانیان مسلمان در تأسیس و گسترش معارف اسلامی، علوم انسانی و علوم تجربی، هنر و ادبیات پیشگام بودند.

در معارف اسلامی، تفسیر قرآن، فلسفه، تاریخ، جغرافیا و موسیقی ایرانیان حتی در زبان و ادبیات عربی نیز پیشتاز بودند و قواعد صرف و نحو و دستور زبان و ادبیات عربی توسط ادیبان ایرانی تدوین شد.

نویسندگان و مترجمان ایرانی مانند عبدالله بن مُقَفَّع (مشهور به روزبه ایرانی)، کتاب هایی را در موضوع تاریخ پادشاهان و قهرمانان کهن ایران و نیز اندرزنامه ها و آداب کشورداری از زبان پهلوی به زبان عربی ترجمه کردند.

بلعمی – جیهانی

پس از ورود اسلام به ایران تا مدّت ها، عربی، زبان اداری ایران بود. فرمانها و نامه های اداری به زبان عربی نوشته می شد و دانشمندان نیز کتابهای خود را به عربی می نوشتند. مردم ایران اگرچه به عربی به عنوان زبان قرآن احترام می گذاشتند، اما همچنان به زبان فارسی، سخن می گفتند.

از قرن سوم هجری به بعد، در نتیجه علاقهٔ امیران و وزیران، حکومتهای صفاریان و سامانیان به فرهنگ و زبان ایرانی، رونق ادبیات فارسی آغاز شد. رودکی، پدر شعر فارسی با تشویق و حمایت سامانیان، اشعار خود را سرود. فردوسی نیز در اواخر دورهٔ سامانیان، سرودن شاهنامه را آغاز کرد.