سوالات متن درس26 تاریخ یازدهم

بیداری اسلامی، به معنای حالت برانگیختگی و آگاهی در امت اسلامی، تجدید حیات اسلام در کالبد فرد و جامعه، دعوت مجدد به اسلام، احیای ارزش های اسلامی و بازگشت به خویشتن اسلامی است.

بیداری، از نظر لغوی به معنی هوشیاری و برخورداری فرد از آگاهی است.

۱- بازگرداندن دین به عرصه ی زندگی فردی و اجتماعی است. ۲- ساختن تمدن جدید اسلامی و در نهایت تأسیس یک تمدن اسلامی با گستره ی جهانی است که در آن عقلانیت با معنویت، قدرت با اخلاق، دانش با ارزش و علم با عمل جمع شود.

در چهار کشور مهم ایران، مصر، عثمانی و هند بوده است.

در هر کدام از این کشورها، رخدادهای مهمی به وقوع پیوست که باعث جهش فکری اندیش مندان، متفکران، مبارزان مسلمان و سپس مردم برای بازیابی هویت واقعی خود، یعنی هویت اسلامی از طریق بازگشت به خویشتن اسلامی شد.

۱) عثمانی: شکست امپراتوری عثمانی از دولت های اروپایی و از دست دادن برخی مناطق مسلمان نشین، متفکران این منطقه را به بازنگری در افکارشان واداشت. ۲) مصر: سلطه ی استعماری انگلستان بر این کشور، نقطه ی عطفی در تاریخ این کشور محسوب می شود و باعث شد اندیش مندان مصری را به تفکر وادارد. ۳) هند: تسلط استعمار انگلیس بر شبه قاره ی هند و شکست مقاومت مسلحانه ی مسلمانان هند در برابر انگلیسی ها سرآغاز بیداری دانش مندان مسلمان این منطقه بود.

۱. آگاهی نسبت به عقب افتادگی های علمی، اقتصادی و اجتماعی جوامع اسلامی؛ ۲. آگاهی از پیشرفت های مادی و علمی جهان غرب و مقایسه ی آن با جوامع اسلامی؛ ۳. توجه به گذشته ی پر افتخار و پر شکوه جهان اسلام و موفقیت آن در ایجاد تمدن اسلامی؛ ۴. توجه به میراث علمی و غنی اسلام در عرصه های مختلف علوم و معارف بشری و نقش دانش مندان اسلامی در هدایت قافله ی بشری؛ ۵. توجه به خرافات، بدعت ها و کاستی های موجود در عرصه ی اندیشه ی دینی در جهان اسلام؛ ۶. توجه به تشتت، تفرقه و درگیری های فرقه ای در جوامع اسلامی؛ ۷. استبداد، ظلم، چپاول اموال و بی عدالتی حاکمان کشورهای اسلامی؛ ۸. وابستگی برخی از سردمداران جوامع اسلامی به کشورهای استعمارگر؛ ۹. استعمار کشورهای اسلامی و آگاهی به ابعاد و پیامدهای آن؛ ۱۰. آشنایی با مفاهیم جدید فکری، سیاسی و اجتماعی موجود در غرب، از قبیل آزادی، برابری، استقلال و… .

– تمایل برای بازگشت به اسلام راستین و اصیل؛ – توجه به وحدت جهان اسلام؛ – استعمار ستیزی و ضدیت با نظام سلطه؛ – مبارزه با استبداد و دیکتاتوری حاکمان؛ – مردمی بودن و حضور گروه های مختلف اجتماعی در آن.

نهضت فقه جعفری

سرآغاز بیداری اسلامی در جهان عرب به تحولاتی بر می گردد که کشورهای عربی از راه های گوناگون با فرهنگ و تمدن غربی و نظام سیاسی غرب آشنا شدند و در مقایسه ی خود با غربی ها به عمق عقب ماندگی خود پی بردند. متفکران و اندیشمندان مسلمان عرب، یکی از راه های رفع عقب ماندگی را در بازگشت به اسلام اصیل و راستین دانستند.

او به دنبال غربی سازی ترکیه و جدایی دین از سیاست بود؛ به همین دلیل جنبش های اسلامی مخالف برنامه های خود را به شدت سرکوب کرد.

اسلام گرایان در ترکیه فرصت فعالیت پیدا کردند و مساجد، مؤسسات فرهنگی و نشریات مذهبی رونق یافت.

گروه های اسلام گرای ترکیه به دو شاخه ی سنت گرا و متجدد تقسیم شدند. سنت گرایان از اساس مخالف غرب بودند ولی متجددان در پی یافتن راهی برای سازش میان اصول دین و دست آوردهای دانش نوین بودند.

از ویژگی های بارز بیداری اسلامی در ترکیه، روی کار آمدن دولت های اسلام گرا و سرنگونی آن ها با کودتاهای ارتش است که خود را میراث دار آتاتورک می داند.

۱. موج اول؛ پیروزی انقلاب اسلامی ایران؛ ۲. موج دوم؛ پس از فروپاشی کمونیسم؛ ۳. موج سوم؛ انقلاب های اخیر در کشورهای اسلامی

بیداری اسلامی در تونس، مصر، لیبی، یمن، بحرین