سوالات متن درس 4 تاریخ یازدهم انسانی

یثرب.

زمینه و شرایط مناسبی برای برپایی امت و حکومت اسلامی فراهم آمد.

این شهر متشکل از تعدادی از محلات مسکونی بود که کشت زار ها و نخلستان هابی چند، میان آنها فاصله انداخته بودند. این محله ها بیشتر به دهکده هابی شباهت داشتند که در هر یک از آنها اعضای یک یا چند قبیله و طایفه زندگی می کردند.

شامل دو گروه یهود و عرب بودند. گروه یهود تشکل از چندین قبیله بودند که در سده های نخست میلادی به سبب آزار و اذیت امپراتوری روم، از فلسطین به یثرب کوچیده بودند. قبیله های عرب آن شهر، از جمله دو قبیله بزرک اوس و خزرج نیز از یمن به آن دیار مهاجرت کرده بودند.

عبدالله بن آبی.

یثرب از نظر اقتصادی، شهر ثروتمندی به شمار نمی رفت. اغلب مردم آن شهر به کشاورزی اشتغال داشتند و از درآمد و رفاه اقتصادی بالایی برخوردار نبودند. همچنین یثربیان برخلاف مکیان، روابط تجاری و سیاسی گسترده ای با قبایل و ساکنان دیگر شهرها و مناطق عربستان و کشورهای همسایه نداشتند.

حضرت محمد در سال ۱۱ بعثت، شش نفر از مردم یثرب را که برای انجام مراسم حج به مکه آمده بودند، به اسلام دعوت کرد. آنان مسلمان شدند و بس از بازکشت به شهر خود به تبلیغ اسلام یرداختند.

سال دوازدهم بعثت، ۱۲ مرد یثربی، هنگام مراسم حج در مکانی موسوم به عقبه در منا، با پیامبر بیعت کردند. این بیعت در تاریخ به پیمان عقبه اول معروف شده است. در مراسم حج سال سیزدهم بعثت نیز، ٧٣ مرد و دو زن از اهالی یثرب در عقبه با رسول خدا پیمانی بستند که به عقبه دوم مشهور است.

بیانگر نفوذ و گسترش چشمگیر اسلام در یثرب بود زیرا شمار قابل توجهی از اعضای قبیله های مختلف، به ویژه اوس و خزرج، در آن حضور داشتند.

پایگاه امن و مطمئنی برای مسلمانان در یثرب به وجود آمد. به دنبال این پیمان، رسول خدا به مسلمانان فرمان داد که به یثرب هجرت کنند. مسلمانان به تدریج راهی آن شهر شدند.

پیامبر نیز بس از آن که از دسیسه مشرکان در دارالندوه برای کشتن خود آگاه شد تصمیم گرفت مخفیانه از مکه خارج و به سوی یثرب حرکت نماید.

حضرت علی برای گمراه کردن مشرکان و به سلامت خارج شدن رسول خدا از مکه.

این پیمان نامه، حقوق و مسئولیتهای هر یک از گروه های مسلمان و غیر مسلمان و چگونگی ارتباط آنها را با یکدیگر مشخص می کرد.

هنگامی که رسول خدا برای محاصره یهودیان بنی نضیر حرکت کرد، وی، آنان را به مقاومت در برابر مسلمانان ترغیب نمود و وعده یاری به آنها داد، اما به وعده خود عمل نکرد. سردسته منافقان همچنین می کوشید که انصار را علیه مهاجران تحریک نماید. او حتی در غزو ههای اڅد و تبوک، به همراه طرفدارانش از سپاه اسلام جدا شد و در نبرد شرکت نکرد.

یکی از اهدف این عملیات ها، تهدید مسیر تجارت مشرکان مکه به شام و کسب غنیمت بود؛ زیرا آنان اموال مهاجران مسلمان را تصرف کرده بودند. در نتیجه تداوم سیاست تعقیب کاروان های تجاری قریش توسط مسلمانان، سرانجام در سال دوم هجرت جنگ بزرگی میان سپاه اسلام و لشکریان مشرک در مکانی موسوم به بدر صورت گرفت.

در ذی القعده سال ششم هجری، پیامبر به همراه جمعی از مسلمانان لباس احرام پوشید و برای انجام مراسم حج راهی مکه شد. مشرکان قریش مانع ورود آن حضرت و پیروانش به مکه شدند، اما در حدیبیه با پیامبر پیمان صلحی بستند که به مدت ده سال میان دو طرف جنگ و خونریزی نباشد.

پس از آن قبیله های اطراف آن شهر نیز به تدریج اسلام را پذیرفتند. مورخان سال نهم هجری را سال وفود یا سال اسلام آوردن قبیله ها نامیده اند. در این سال هیئت های نمایندگی قبیله های مختلف عرب از هر سو به مدینه آمدند و ضمن پذیرش اسلام، فرمانبرداری خود را از رسول خدا اعلام نمودند.

حضرت محمد صلی الله علیه و آله، سرانجام در ۲۸ صفر سال ۱۱ در مدینه از دنیا رفت و در یکی از اتاق های منزلش به خاک سپرده شد.

در حکومت پیامبر، جهاد و دفاع وظیفه تمام مسلمانی بود که توانایی انجام آن را داشتند. مسلمانان به خاطر حضور در سپاه و شرکت در جنگ حقوق نمی گرفتند، اما از غنیمتهای جنگی سهم خود را دریافت می کردند. ۲. هزینه تأمین جنگ افزارهای نظامی مانند سلاح، اسب و سایر تجهیزات جنگی نیز به عهده جنگاوران بود. ٣. رسول خدا، همواره به نظم و آمادگی رزمی مسلمانان اهمیت می داد و بر تمرین های نظامی سپاه نظارت دقیق داشت. ۴. ایشان در تنظیم لشکر، شیوه متعارف آن عصر را به کار می بست و نیروهای نظامی را به پنج گروه: مقدمه، قلب، میمنه (سمت راست)، میسره (سمت چپ) و ساقه (عقبه) تقسیم می کرد.

١. پیامبر در زندگی همدم و معاشر دیگران بود و هیچ گاه ادعای رفتارهای خارق عادت و برخلاف سیر طبیعی جهان را نداشت. ۲. تنها یک ویژگی ایشان را از دیگر مردم متمایز می ساخت و آن این بود که پروردگار او را برگزیده و وحی خویش را بر قلب آن حضرت نازل گردانیده بود. ٣. رسول خدا چهره ای گشاده و خنده رو و قلبی مهربان داشت. زیاد سخن نمی گفت و زبان به نفرین و دشنام و بدگویی نمی گشود. شنیده نشد که مسلمانی را لعن و نفرین کند. ۴. هرگز همسر یا اعضای خانواده خود را نیازرد و کم ترین بهانه را در عذرخواهی برای گذشت از خطا و گناه دیگران می پذیرفت. ۵. او بر دشمنان اسلام تاخت، اما پس از تسلیم شدن، با آنان به ملایمت رفتار کرد و در صدد انتقام جویی بر نیامد. ۶. زندگی پیامبر از جمله خوراک، پوشاک و مسکن او بسیار ساده بود. ۷. رسول خدا در کارهای خانه کمک می کرد و علاقه و رغبتی فراوان به پاکیزگی و نظافت داشت.