سوالات متن درس3 اجتماعی نهم

از ۴ بخش کره آب کره هواکره زیست کره

سنگ کره یا لیتوسفر: بخش خارجی کره زمین یا پوسته آنچه حالت جامد دارد و سنگ و خاک تشکیل شده است. آب کره یا هیدروسفر: شامل اقیانوسها و دریاها و دریاچه‌ها و رودها و بقیه آبهای سطحی آب های زیرزمینی یخچالها و نزولات جوی است. هواکره یاجو یا اتمسفر: شامل گازهایی است که دور تا دور کره زمین را فرا گرفته اند زیست کره یا بیوسفر: سه محیط سنگ کره آب کره و هوا کره با هم سیاره زمین را برای زندگی انسان و دیگر موجودات زنده یعنی زیست‌کره مناسب می سازند.

سنگ کره یا لیتوسفر

هواکره یا جو اتمسفر

زیست کره یا بیوسفر

کم

نیمکره جنوبی

به پستی ها و بلندی های سطح زمین ناهمواری می گویند.

سرزمین های نسبتاً هموار اما مرتفع که از اطراف به سرزمین های کم ارتفاع و پست منتهی می‌شوند.

فلات تبت

کوه های بسیار مرتفع جز ناهمواری های جوان هستند دامنه این کوه ها شیب تندی دارند و دره های بین آنها تنگ و به شکل ‌‌v هستند.

در کوههای کم ارتفاع با گذشت زمان و فرسایش قله ها به شکل گنبدی در آمده‌اند و شیب دامنه ها ملایم است این کوه ها و دره های باز به شکلUدارند.

کوه های بسیار مرتفع جز ناهمواری های جوان هستند دامنه این کوه ها شیب تندی دارند دره های بین انها تنگ به شکل Vاست. در کوههای کم ارتفاع با گذشت زمان و فرسایش قله ها به شکل گنبدی در آمده‌اند و شیب دامنه ها ملایم است و دره ها باز به شکلUاست.

ترکیب لیتوسفر و هیدروسفر و اتمسفر که سیاره زمین را برای زندگی انسان و دیگر موجودات زنده آماده کرده است.

رنگ زرد و قهوه ای در نقشه نشانگر چیست؟

دره های بین آنها تنگ و به شکل V است. چیست؟

هوازدگی – فرسایش آبی – فرسایش بادی و فرسایش یخچالی

۷۱

کم آب تر

الف) بخش خارجی کره زمین یا پوسته آن که حالت جامد دارد و از سنگ و خاک تشکیل شده سنگ کره (لیتوسفر) نامیده می شود. ب) آب کره (هیدروسفر) شامل اقیانوس ها و دریاها، دریاچه ها، رودها و بقیه آبهای سطحی، آبهای زیرزمینی، یخچال ها و نزولات جوی میشود. ج) هواکره (اتمسفر) نیز شامل گازهایی است که دور تا دور کره زمین را فرا گرفته اند. د) این سه محیط با هم سیاره زمین را برای زندگی انسان و دیگر موجودات زنده یعنی زیست کره (بیوسفر) مناسب می سازند.

این ورقه ها (پوسته ٔ و گوشته فوقانی)بخشهایی از قاره ها تا کف اقیانوسها را در بر میگیرند. ورقه ها رو ی بخش خمیری شکل گوشته یا نرم کره به آرامی حرکت میکنند، از هم دور یا به هم نزدیک می شوند، به هم برخورد میکنند یا در امتداد هم می لغزند.البته ورقه ها بسیار کند حرکت میکنند و در هر سال فقط چند سانتیمتر جابه جا می شوند. اما این جابه جایی و حرکت طی میلیونها سال، تغییرات زیادی در ناهمواری ها به وجود می آورد.

نتیجه برخورد به یکدیگر است _ باعث پیدایش چین خوردگی ها و شکستگی ها (گسل) می شود.

به سه صورت: 1-چین خوردگی: وقتی بخش زیرین یک ورقه به زیر ورقه ای دیگر می رود، فشاری بر پوسته وارد می‌شود که لایه های رسوبی را دچار خمیدگی میکند و به سمت بالا می آورد. مانندچین خوردگی های هیمالیا و البرز. 2-شکستگی(گسل): اگر فشار بر لایه های رسوبی به گونه ای باشد که پوسته را دچار شکستگی کند، گسل به وجود می‌آید. در این صورت، با اختلاف ارتفاع حاصل از شکست، مناطقی بالاتر از اطراف قرار میگیرد و مناطقی نیز فرو می‌نشیند و در نتیجه کوه یا دره ایجاد می‌شود. 3-بالا آمدن مواد مذاب : گاهی مواد مذاب (ماگما) از سمت گوشته به طرف پوسته حرکت میکنند و به آن فشار وارد می آورند. اگر مواد مذاب از پوسته راهی برای خروج از پوسته پیدا کنند و فوران کنند، کوه های آتشفشانی را به وجود میآورند اما اگر فوران رخ ندهد و لایه پوسته بالا بیاید، کوههای گنبدی ایجاد می‌شوند.

اگر فشار بر لایه های رسوبی به گونه ای باشد که پوسته را دچار شکستگی کند، گسل به وجود میآید. که با اختلاف ارتفاع همراه است.

جلگه های پهناور جهان در کنار دریاها یا امتداد رود های بزرگ تشکیل شده اند.

ناهمواری ها بر اثر نیروهای درونی پدید می آیند اما در طول زمان، عواملی چون هوازدگی، فرسایش آبی، فرسایش بادی و فرسایش یخچالی تغییرات زیادی در چهره این ناهمواری ها پدید می آورد.