سوالات متن درس2 دین و زندگی دهم

عبودیت خداوند.

شیطان

اولین گام برای حرکت انسان در این مسیر، «شناخت انسان» است؛ یعنی شناخت «سرمایه ها»، «توانایی ها» و «استعدادهای او» و همچنین «شناخت موانعِ حرکت انسان» در مسیر عبودیت است.

نفسِ اماره؛ یعنی فرمان دهنده به بدی ها

با دادن نعمت های «مادی» و «معنوی» به او.

۱) عامل درونی: (نفس اماره) ۲) عامل بیرونی: (شیطان)

اولین گام برای حرکت انسان در این مسیر، شناخت انسان است؛ یعنی شناخت سرمایه ها، توانایی ها و استعدادهای او و چگونگی به کارگیری این سرمایه ها و همچنین شناخت موانعِ حرکت انسان در مسیر تقرب به خداوند و نحوهٔ مقابله یا اجتناب از این موانع.

خداوند آنچه در آسمان ها و زمین است، برای انسان آفریده و توانایی بهره مندی از آنها را در وجود او قرار داده است.1 اینها نشان می دهد خداوند متعال انسان را گرامی داشته و برای انسان در نظام هستی جایگاه ویژه ای قائل شده است.

پروردگار، به ما نیرویی عنایت کرده تا با آن بیندیشیم و مسیر درست زندگی را از راه های غلط تشخیص دهیم. حقایق را دریابیم و از جهل و نادانی دور شویم.

خداوند، ما را صاحب اراده و  اختیار آفرید و مسئول سرنوشت خویش قرار داد. سپس راه رستگاری و راه شقاوت را به ما نشان داد تا با استفاده از سرمایهٔ عقل راه رستگاری را برگزینیم و از  شقاوت دوری کنیم.

تا به خیر و نیکی رو آوریم و از گناه و زشتی بپرهیزیم. از این روست که همۀ ما فضائلی چون صداقت، عزّت نفس و عدالت را دوست داریم و از دورویی، حقارت نفس، ریا و ظلم بیزاریم. آیات ۷ و ۸ سوره شمس: «ونَفْسٍ وماواها فَأَلْهمها فُجورها وتَقْواها» اشاره به این موضوع دارد.

زیرا خداوند، انسان را صاحب اراده و اختیار آفریده است.

۱) غافل کردن از خدا و یاد او. ۲) زیبا و لذّت بخش نشان دادن گناه. ۳) سرگرم کردن به آرزوهای سراب گونۀ دنیایی. ۴) ایجاد کینه و دشمنی میان مردم.

عقلی که با دور اندیشی، ما را از خوشی های زودگذر منع میکند و وجدانی که با محکمه هایش، ما را از راحت طلبی باز می دارد. اگر بنا بر خوردن و خوابیدن باشد، حیوانات از ما خوش تر زندگی می کنند! چون نه عقل دارند که مانع آنان باشد و نه وجدانی که گاه و بیگاه آنان را سرزنش کند.

۱) قدرت تفکّر و اندیشه ۲) قدرت انتخاب و تصمیم گیری ۳) گرایش به خیر و نیکی و بیزاری از بدی و زشتی ۴) وجدان اخلاقی (نفسِ لوامه)

زیرا آنچه در آسمان ها و زمین است، برای انسان آفریده و توانایی بهرهمندی از آنها را در وجود او قرار داده است.

همان نفسی که در درون انسان است. (یعنی؛ نفس اماره یا فرمان دهنده به بدی ها)

خودشناسی

خداوند به شما وعده حق داد؛ اما من به شما وعده ای دادم و خلاف آن عمل کردم. البته من بر شما تسلّطی نداشتم؛ فقط شما را به گناه دعوت کردم. این خودتان بودید که دعوت مرا پذیرفتید. امروز خود را سرزنش کنید، نه مرا. نه من می توانم به شما کمکی کنم و نه شما می توانید مرا نجات دهید.

جز با گام برداشتن به سوی هدف عبودیت خداوند، میسر نمی شود.

خیر، زیرا کار او فقط وسوسه کردن و فریب دادن و جز این کار، راه نفوذ دیگری در ما ندارد. این خود ما هستیم که به او اجازه وسوسه میدهیم و یا راه فریب را بر او می بندیم.

گرایش انسان به نیکی ها و زیبایی ها سبب می شود که در مقابل گناه و زشتی واکنش نشان دهد و ن گاه که به گناه آلوده شد، خود را سرزنش و ملامت کند و در اندیشهٔ جبران آن براید.

عاملی درونی، انسان ها را برای رسیدن به لذت های زودگذر دنیایی، به گناه دعوت می کند و از پیروی از عقل و وجدان بازمی دارد.1 میل سرکشی که در درون انسان طغیان می کند و وی را به گناه فرامی خواند، «نفس امّاره»، یعنی فرمان دهنده به بدی ها نامیده می شود.

خداوند از عاملی بیرونی خبر می دهد که خود را برتر از آدمیان می پندارد و سوگند یاد کرده است که فرزندان آدم را فریب دهد و از رسیدن به بهشت باز دارد.کار او وسوسه کردن و فریب دادن است و جز این، راه نفوذ دیگری در ما ندارد. این خود ما هستیم که به او اجازهٔ وسوسه می دهیم یا راه فریب را بر او می بندیم..

وسوسه کردن و فریب دادن