سوالات متن درس5 منطق دهم

استدلال قیاسی: که در آن مقدمات، ضرورتاً نتیجه را در پی دارند. مثال: می‌دانیم که برای رفتن به دانشگاه باید دیپلم بگیریم و حمید دانشجو است. بنابراین نتیجه می‌گیریم که او دیپلم دارد.

استدلال استقرایی: که در آن مقدمات، از نتیجه حمایت نسبی می‌کنند. مثال: راننده ماهری را در نظر بگیرید که بارها توانسته است در شرایط خطرناک خودروی خود را کنترل کند. بنابراین نتیجه می‌گیریم که او هیچ‌گاه با کسی تصادف نخواهد کرد.

تمثیل در ادبیات همان تشبیه است. آثار ادبی همچون کلیله‌ودمنه، مرزبان‌نامه و منطق الطیر آکنده از داستا‌ن‌های تمثیلی هستند.

بسیاری از مشاوران و روا‌ن‌شناسان برای بهتر بیان کردن نظر خود، داستان مراجعه کنندهٔ دیگری را برایتان نقل می‌کنند که مشکل مشابهی داشته است و با به کار بستن راه‌حل آن مشاور توانسته است مشکل خود را حل کند.

چرا که به صرف مشابهت ظاهری میان دو امر جزئی نمی‌توان احکام یکی را بر دیگری تسّری داد.

هر چه وجوه مشابهت میان دو امر بیشتر باشد، استقرای تمثیلی قوی‌تر است. اما نتیجه آن قطعی نیست.

در استقرای تعمیمی تک تک جامعه آماری را بررسی نمی‌کنیم و از نمونه‌های تصادفی استفاده می‌کنیم، مبنای آن بر اساس تخمین بنا شده است و نمی‌توان نتیجه یقینی از آن گرفت.

از اصطلاح «قوی» و «ضعیف» استفاده می‌شود، استدلا‌ل‌های استقرایی از نظر قوت و ضعف در سطوح مختلفی قرار دارند.

هنگامی که کارآگاهی با صحنهٔ جرم مواجه می‌شود، احتمالات مختلفی را بررسی می‌کند و با حذف تبیین‌های اشتباه، به بهترین تبیین دست می‌یابد. این روش نیز نوعی استدلال استقرایی است. در این روش که آن را «استنتاج بهترین تبیین» می‌نامند، دقیقاً همانند یک کارآگاه عمل می‌کنیم.

تمثیل

ضعیف – احتمالی

تمثیلی

تعمیمی تصادفی

تخمین – یقینی

تعمیم شتاب زده

قوت و ضعف

استقرایی قوی

استنتاج بهترین تبیین