سوالات متن درس 9 تاریخ دوازدهم انسانی

باعث تحول بنیادین در امور اقتصادی، سیاسی و اجتماعی ایران شد.

به ویلیام ناکس دارسی امتیاز دارسی تحت چه شرایطی به این شخص واگذار شد؟ مظفرالدین شاه امتیاز کشف و استخراج نفت و گاز در سرتاسر ایران به مدت ۶۰ سال به این سرمایه دار انگلیسی واگذار کرد.

او تعهد کرد که۲۰ هزار لیره نقد، ۲۰ هزار لیره به شکل سهام و ۱۶ درصد سود خالص سالانه را به دولت ایران پرداخت کند.

منطقه مسجد سلیمان استان خوزستان

دولت انگلستان

پس از آنکه از ارزش های منابع عظیم نفت ایران و اهمیت آن برای نیروی دریایی خود آگاه شد، ۵۱ درصد سهام شرکت نفت پارس و انگلیس را خریداری کرد و حق نظارت کامل بر آن شرکت را به دست آورد. بدین گونه این شرکت به بازوی پرقدرت اقتصادی و سیاسی دولت انگلیس تبدیل شد.

رضا شاه امتیاز نامه دارسی را یک طرفه لغو کرد اما خیلی زود قرارداد نفتی دیگری را با انگلستان منعقد نمود.

در شهریور ۱۳۲۰

متفقین کنترل مستقیم راه های اصلی خلیج فارس به مرزهای شوروی و حفاظت از چاه ها و تأسیسات نفت جنوب را به دست گرفتند. آنان همچنین برخی از شخصیت های ایرانی هوادار دولت های محور و تعدادی از آلمانی های فعال در ایران را بازداشت کردند.

از جمله هنگام ادای سوگند در مجلس شورای ملی سوگند خورد که مطابق قانون اساسی به عنوان یک پادشاه مشروطه، فقط سلطنت کند نه حکومت.

به مراجع تقلید اطمینان داد که حجاب را محدود یا ممنوع نخواهد کرد.

دکتر محمد مصدق

احمد قوام (قوام السلطنه) نخست وزیر وقت، طی موافقت نامه ای امتیاز نفت شمال را به شوروی واگذار کرد. لازم بود این موافقت نامه به تأیید و تصویب مجلس شورای ملی برسد، اما نمایندگان مجلس نه تنها موافقت نامه مذکور را رد کردند بلکه واگذاری هرگونه امتیاز استخراج نفت و مشقات آن را به خارجی ها ممنوع کردند.

پس از مذاکراتی که میان نماینده دولت ایران و نماینده شرکت نفت ایران و انگلیس با هدف باز نگری در قرارداد نفت جنوب و تأمین منافع ایران صورت گرفت، قرارداد الحاقی تدوین و امضاء شد. این قرارداد معاهده نفتی ۱۳۱۲ش را اندکی تعدیل کرد، اما باز هم تأمین کننده حقوق و منافع کشور ما نبود. به همین سبب، معدودی از نمایندگان مجلس شورای ملی که مخالف قرارداد بودند، مانع رأی گیری درباره آن شدند.

نمایندگان مخالف قرارداد الحاقی نفت در مجلس شانزدهم، ضمن مخالفت با این قرارداد، طرح ملی شدن صنعت نفت ایران را پیشنهاد کردند.

آیت الله سید ابوالقاسم کاشانی.

خلیل طهماسبی یکی از اعضای جمعیت فداییان اسلام

برنامه اقتصاد بدون نفت را اجرا کرد.

دکتر مصدق

در تیر ۱۳۳۱ دکتر مصدق برای کاستن از نفوذ و قدرت دربار و مقابله با کار شکنی های آن در اداره امور کشور، از محمدرضا شاه پهلوی خواست که اختیار وزارت جنگ و فرماندهی ارتش را به او بسپارد و چون شاه با این تقاضا مخالفت کرد، از مقام خود استعفا نمود. شاه نیز بی درنگ احمد قوام را مأمور تشکیل دولت کرد.

احمد قوام

او غیر از وزارت، فرماندهی نیروهای مسلح را در اختیار گرفت.

دشمنان خارجی و عوامل داخلی آنان را با بهره گیری از تداوم و گسترش اختلاف و نزاع میان دکتر مصدق و آیت الله کاشانی و یاران و نزدیکان این دو شخصیت ملی و مذهبی، بر تلاش هایشان برای نابودی نهضت و سرنگونی دولت دکتر مصدق افزودند.

حاصل توافق آمریکا و انگلیس

سرلشکر فضل الله زاهدی.

سازمان سیا آمریکا

کودتاچیان از پشتیبانی سازماندهی شده گروه هایی از طرفداران شاه و دربار برخوردار بودند، آنان مراکز مهم دولتی را در پایتخت تسخیر و دولت دکتر مصدق را سرنگون کردند.

اعلام حکومت نظامی کرد.

دکتر مصدق و تعدادی از همکاران و یاران نزدیکش دستگیر و سپس محاکمه شدند.