سوالات متن درس 3 فلسفه یازدهم

هر یک از ما باورهایی درباره جهان، انسان، مرگ، عدالت، زیبایی و نظایر آن داریم که گاه با باورهای دیگران یکسان است و گاهی هم متفاوت و مختلف. ما با همین باورها زندگی میکنیم و برا ساس آنها تصمیم بیگیریم و عمل مینماییم. شاید دلایل برخی از این باورها را بدانیم و برای برخی هم دلیلی نداشته باشیم و صرفا طبق عادت آنها را قبول کرده باشیم.

اگر ما اطرافیان خود را زیر نظر بگیریم، میتوانیم از لا به لای حرف هایی که میزنند یا رفتارهایی که دارند، برخی از ریشه های فکری آنان را کشف کنیم و بدانیم که آنها چه عقیده و طرز فکری دارند و اگر بتوانیم این طرز فکرها و عقیده ها را خوب تحلیل کنیم، می توانیم حدس بزنیم که آنها در زندگی خود به دنبال چه اهدافی هستند و زندگی برای آنان چه معنایی دارد .

برخی انسان ها، فارغ از اشتغالات روزانه، لحظاتی به تفکر درباره باورهای خود می پردازند و نسبت به پذیرش آن باورها می اندی شند. آنان میخواهند به ری شه باورهای خود بر سند و چرایی قبول آنها را مرور کنند. اینان، در حقیقت، اهل تفکر فلسفی هستند و می کوشند بنیان های فکری خود را در چارچوب عقل و منطق قرار دهند.

۱-ساختن بنیان های فکری به دست خودمان ۲ -آزاد اندیشی ۳ -کسب شخصیت مستقل

این باورها که فلسفه ما را میسازند، نقش تعیین کننده در انتخاب اهداف دارند. این باورها هستند که به ما میگویند چه چیزی را هدف زندگی قراردهیم و از چه چیزی گریزان باشیم. فلسفه هرکس معنا دهنده به زندگی اوست.

باورهای مربوط به زندگی

۳ دسته: ۱ -برخی آدم ها کمتر به اموری مانند حقیقت انسان و جهان میاندی شند و به همان اندازه ای که از دور و بر شان آموخته اند، قناعت میکنند، در نتیجه در انتخاب هدف نیز دقت نظر چندانی ندارند و بیشتر دنباله روی دیگرانند. ۲ -برخی آدم ها در این امور می اندیشند و در بسیاری موارد به دانشی درست درباره جهان و انسان میرسند؛ در نتیجه می توانند هدف قابل قبولی برای زندگی برگزینند و زندگی آنان معنای در ستی پیدا کند. ۳ -برخی نیز نگر شی نادر ست درباره جهان و ان سان دارند. اینان، در انتخاب هدف به خطا رفته و زندگی آنان معنای نادرستی به خود گرفته است .

اگر ان سان قدرت تفکر خود را افزایش دهد و با استفاده از قواعد تفکر، در امور فلسفی بیندیشد، به فواید و ثمرات آن دست می یابد.

۱ -دوری از مغالطه ها ۲ -استقالل در اندیشه ۳ -رهایی از عادت های غیرمنطقی

فلسفه از توانایی منطقی تشخیص مغالطه ها و خارج کردن آنها از باورها کمک می گیرد تا اندیشه های فلسفی درست از تفکرات غلط تشخیص داده شود و راه رسیدن به اعتقادات درست هموار گردد. فیلسوفان می کوشند با کاستن از مغالطه ها، فهم درستی از حقایق، چه در عالم هستی و چه در مسائل بنیادی زندگی، ارائه دهند و آن را با گفتار مناسبی که خالی از مغالطه باشد، بیان کنند. آنها می کوشند نمونه هایی از مغالطه های فلسفی را جهت عبرت گرفتن دیگران، نشان دهند؛ چرا که برخی افراد گاهی بدون اینکه دقت کنند، در زندگی خود، باوری را که مبنای آن یک مغالطه است، پذیرفته و براساس آن تصمیم می گیرند و عمل می کنند.

مغالطه تعمیم شتاب زده. تعمیم یک حکم جزئی به همه مصداق ها. آری برخی فیلسوفان بوده و هستند که کاری به زندگی واقعی مردم نداشته و ندارند. اما همه این گونه نیستند. مانند سقراط، سهروردی …

فیلسوف واقعی هیچ سخنی را بدون دلیل نمی پذیرد و عقیده اش را بر پایه خیالات، تبلیغات و تعصّب بنا نمی کند. او درباره استدلال ها می اندیشد و اگر به در ستی شان پی ببرد، آنها را می پذیرد. عموم مردم در مسائل بنیادین فلسفی می اندیشند و نظر می دهند؛ درباره خدا، آزادی، اختیار، خوشبختی و رنج. فرق فیلسوف با مردمان دیگر این ا ست که اولا فیلسوف درباره همین مسائل به نحو جدّی فکر میکند؛ ثانیا با روش درست وارد این قبیل مسائل می شود و پاسخ می دهد. او تابع برهان و استدلال است؛ نه تابع افراد و اشخاص.

فیلسوف واقعی هیچ سخنی را بدون دلیل نمی پذیرد و عقیده اش را بر پایه خیالات، تبلیغات و تعصّب بنا نمی کند. او درباره استدلال ها می اندیشد و اگر به درستی شان پی ببرد، آنها را می پذیرد.

استقلال در اندیشه

را بر پایه خیالات، تبلیغات و تعصّب

فیلسوف واقعی هیچ سخنی را بدون دلیل نمی پذیرد و عقیده اش را بر پایه خیالات، تبلیغات و تعصّب بنا نمی کند. او درباره استدلال ها می اندیشد و اگر به درستی شان پی ببرد، آنها را می پذیرد.

این است که اولا فیلسوف درباره مسائل بنیادین فلسفی به نحو جدّی فکر میکند؛ ثانیا با روش درست وارد این قبیل مسائل می شود و پاسخ می دهد. او تابع برهان و استدلال است؛ نه تابع افراد و اشخاص

از آنجا که این قبیل عقاید مورد پذیرش مردم است، در ابتدا مردم سخنان این متفکران را نمی پذیرند و حتی دیدگاه آن متفکران را باطل و انحرافی مینامند. البته، استقامت متفکران حق طلب و دلسوز، بالاخره مؤثر واقع می شود و باطل بودن آن عقاید، با درخشش حقیقت، به تدریج نمایان میگردد و بسیاری از مردم عقاید باطل خود را کنار میگذارند و به حقیقت رو می آورند.

می خواهد نشان دهد که چگونه فلسفه، انسان را به سمت آزادی حقیقی هدایت می کند.

جمهوری – تمثیل غار

خیر. زیرا چنان رنج عظیمی بر او تحمیل می شود که توانایی تحمل آن را از دست خواهد داد و نخواهد توانست هیچ یک از اشیای حقیقی را ببیند و بشناسد.

زندانی رها شده از بند که به روشنی حقیقت عادت کرد و عامل شناخت اشیا را، همان نور و روشنی دانست، از وضعیت خود احساس رضایت می کند و دیگر حاضر به بازگشت به جایگاه قبلی خود نخواهد بود او به حال گرفتاران دربند تاسف خواهد خورد و برای رهایی آنان تلاش خواهد کرد و به آنها خواهد گفت که سایه ها، حقیقی نیستند و باید در عالمی خارج از عالم غار به دنبال حقیقت بود.

از وضعیت خود احساس رضایت خواهد کرد و بر حال گرفتاران در بند تأسف خواهد خورد و برای رهایی آنان از زندان تلاش خواهد کرد.

او به آنها میگوید این سایه ها حقیقی نیستند. امّا همه حرف او را خنده دار خواهند یافت. آنان به یکدیگر میگویند او از غار بیرون رفت و با خراب شدن و از دست دادن بینایی اش برگشت.

یک فیلسوف واقعی رنج رسیدن به حقیقت برایش شیرین تر است اما یک فرد عادی که در قید عقل معاش است راحتی ماندن در نادانی را ترجیح می دهد.

نادان محصور در توهمات خود است. محدوده دید او بسیار کوچک است. گویی دست و پایش بسته است و از انواع حرکت هایی که می تواند بکند و انواع تصمیم هایی که میتواند بگیرد خبر ندارد. به همین جهت انجام نمی دهد. زندانی نیز چنین است. پس می توان گفت هر دو گروه در باره شکل زندگی و تصمیم گیری هایی که میکنند نمی اندیشند و گرفتار زنجیر عادات خود و آداب رسومی هستند که جامعه، صحیح یا غلط، برآن ها تحمیل کرده است. حوادث جهان و زندگی نیز آنها را به تفکر وا نمیدارد( برگرفته از جزوه استاد جلالی)

جهل و نادانی و عدم درک حقیقت (گرفتاری ان سان در غار عادت ها و تعصب ها و نادانی).

چون زندانیان، به همان جهان سایه ها و نمودهای سطحی دل خوش بوده اند و به آن باور داشتند. آنها به وضع موجود عادت کرده بودند و آن را بی شتر می پسندیدند تغییر و ترک عادت معمولا دشوار و رنج آور است و از عهده هر کسی برنمی آید تنها فیلسوفان و اهل تفکرند که شهامت بیرون رفتن از غار را در خود می یابند.