|
ریاضی ششم صفحه 99 - فعالیت 1
1ـ مساحت این دایره را به کمک فعّالیت بالا به دست آورید.
سانتیمتر مربع ________ = مساحت دایره = ________ × ________ × ________
مساحت تقریبی آن را با شمردن مربّعها پیدا کنید.
سانتیمتر مربع ________ = مساحت تقریبی
با ________ کردن مربّعها، اندازهی دقیقتری از مساحت دایره به دست میآید.
پاسخ تشریحی و گام به گام ریاضی ششم صفحه 99 - فعالیت 1
سلام به دانشآموزان باهوش ششم! در این فعالیت میخواهیم یاد بگیریم که چطور مساحت یک دایره را حساب کنیم.
**گام اول: استفاده از فرمول**
در صفحه قبل یاد گرفتیم که مساحت دایره از ضرب «شعاع در شعاع در عدد پی» به دست میآید.
با توجه به تصویر، شعاع این دایره $2$ سانتیمتر است.
بنابراین مساحت دایره برابر است با:
$2 \times 2 \times 3/14 = 12/56$ **سانتیمتر مربع**
**گام دوم: تخمین با شمردن مربعها**
اگر مربعهای کامل داخل دایره را بشماریم و بخشهای ناقص را هم با هم ترکیب کنیم، حدود $12$ تا $13$ مربع کامل به دست میآید.
پس مساحت تقریبی برابر است با **12 سانتیمتر مربع**.
**نکته علمی برای دقت بیشتر:**
هرچه مربعهای شبکه شطرنجی ما **کوچکتر** باشند، دقت شمارش بالا میرود.
در واقع با **ریزتر** کردن مربعها، اندازهی دقیقتری از مساحت دایره به دست میآید.
ریاضی ششم صفحه 99 - فعالیت 2
2ـ مساحت دایرهی روبهرو تقریباً چند برابر مساحت مربّع است؟
________ × ________ = مساحت مربّع
________ × ________ × ________ = مساحت دایره
پاسخ تشریحی و گام به گام ریاضی ششم صفحه 99 - فعالیت 2
در این تمرین میخواهیم رابطهی جالب بین مساحت یک دایره و مربعی که روی شعاع آن ساخته شده را کشف کنیم.
**۱. محاسبه مساحت مربع:**
ضلع مربع همان شعاع دایره است که مقدار آن در تصویر $10$ واحد نمایش داده شده است.
مساحت مربع = ضلع $\times$ ضلع
$10 \times 10 = 100$
**۲. محاسبه مساحت دایره:**
مساحت دایره = شعاع $\times$ شعاع $\times$ عدد پی
$10 \times 10 \times 3/14 = 314$
**۳. مقایسه:**
اگر مساحت دایره ($314$) را بر مساحت مربع ($100$) تقسیم کنیم، عدد $3/14$ به دست میآید.
نتیجه میگیریم که مساحت دایره همیشه تقریباً **3/14 برابر** (یعنی به اندازه عدد پی) مساحت مربعی است که روی شعاع آن ساخته شده است.
ریاضی ششم صفحه 99 - فعالیت 3
3ـ اجسامی مثل لیوان، بشقاب و ... را که سطح دایرهای دارند به کلاس بیاورید. با مداد کف آن را روی کاغذ بکشید و مساحت تقریبی آن را با اندازهگیری به دست آورید و جدول زیر را به کمک همکلاسیهایتان کامل کنید. کدام قسمت دایره را اندازه میگیرید؟ (عدد پی را 3 در نظر بگیرید)
| جسم | شعاع | مساحت | واحد مساحت |
| :--- | :--- | :--- | :--- |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
پاسخ تشریحی و گام به گام ریاضی ششم صفحه 99 - فعالیت 3
این یک فعالیت عملی عالی برای درک بهتر مفهوم مساحت در دنیای واقعی است.
**راهنمای انجام فعالیت:**
ابتدا جسم را روی کاغذ بگذارید و دور آن خط بکشید.
سپس بزرگترین فاصله لبه تا لبه (قطر) را با خطکش اندازه بگیرید و آن را تقسیم بر $2$ کنید تا **شعاع** به دست آید.
در این تمرین برای سادگی، عدد پی را $3$ در نظر میگیریم.
**نمونه جدول کامل شده:**
| جسم | شعاع | مساحت (شعاع × شعاع × 3) | واحد مساحت |
| :--- | :--- | :--- | :--- |
| **کف لیوان** | $3$ سانتیمتر | $3 \times 3 \times 3 = 27$ | سانتیمتر مربع |
| **بشقاب** | $10$ سانتیمتر | $10 \times 10 \times 3 = 300$ | سانتیمتر مربع |
| **سکه** | $1$ سانتیمتر | $1 \times 1 \times 3 = 3$ | سانتیمتر مربع |
| **سیدی** | $6$ سانتیمتر | $6 \times 6 \times 3 = 108$ | سانتیمتر مربع |
ریاضی ششم صفحه 100 - فعالیت 1
1ـ میخواهیم مساحت قسمتهای رنگی شکلهای زیر را پیدا کنیم.
ابتدا راه حل خود را بنویسید و سپس راه حل دانشآموزان را مطالعه و کامل کنید.
هدى شکل (1) را به یک مربع و 4 تا ربع دایره تقسیم و این گونه فکر کرد:
مساحت 4 تا ربع دایره + مساحت مربع = مساحت شکل
مساحت یک دایره
= ( ________ × ________ ) + ( ________ × ________ × ________ )
= ________
رؤیا در مورد شکل (2) فکر کرد که میتواند آن را به 4 تا ربع دایره تقسیم کند. به این صورت:
مساحت 4 تا ربع دایره - مساحت مربع بزرگ = مساحت شکل
مساحت یک دایره
= ( ________ ) - ( ________ ) = ________
پاسخ تشریحی و گام به گام ریاضی ششم صفحه 100 - فعالیت 1
سلام به دوستان ششمی عزیز! در این فعالیت میخواهیم با استفاده از ترکیب شکلهای هندسی ساده، مساحت شکلهای پیچیدهتر را به دست بیاوریم.
**تحلیل راه حل هدی (شکل 1):**
در این شکل، ما یک **مربع** در وسط داریم و چهار **ربع دایره** در اطراف آن چسبیدهاند.
میدانیم که 4 تا ربع دایره با هم تشکیل یک **دایره کامل** را میدهند.
بنابراین مساحت کل برابر است با مجموع مساحت مربع و مساحت دایره.
با توجه به تصویر، ضلع مربع $10$ و شعاع دایره نیز $10$ واحد است.
$$S_1 = (10 \times 10) + (10 \times 10 \times 3/14)$$
$$S_1 = 100 + 314 = 414$$
**تحلیل راه حل رؤیا (شکل 2):**
رؤیا به این شکل نگاه کرد و متوجه شد که اگر از مساحت یک **مربع بزرگ**، مساحت چهار **ربع دایره** (که باز هم تشکیل یک دایره کامل میدهند) را کم کنیم، قسمت رنگی باقی میماند.
در اینجا ضلع مربع بزرگ برابر است با دو برابر شعاع، یعنی $20$ واحد.
مساحت مربع بزرگ: $20 \times 20 = 400$
مساحت دایره: $10 \times 10 \times 3/14 = 314$
$$S_2 = (400) - (314) = 86$$
با این روشهای هوشمندانه، به جای فرمولهای سخت، از **تکنیک برش و چسباندن** استفاده کردیم.