تمرین دوم درس سوم عربی دوازدهم هنرستان
التَّمرين الثاني: عَيِّنِ الْبَيْتَ الْفَارِسِيَّ الَّذِي يَرْتَبِطُ بِالْحَدِيثِ فِي الْمَعْنَى.
(توجه: در این تمرین معمولاً باید ابیات فارسی را با احادیث عربی معادل آنها تطبیق داد. در اینجا ابیات فارسی و مفهوم معادل عربی آنها بررسی میشود.)
١. کم گوی و گزیده گوی چون دُر / تا ز اندک تو جهان شود پر (نظامی گنجوی)
٢. علم کز اعمال نشانش نیست / کالبدی دارد و جانش نیست (امیر خسرو دهلوی)
٣. اندازه نگه دار که اندازه نکوست / هم لایق دشمن است و هم لایق دوست (سعدی شیرازی)
٤. روزگارت آن که عزت دید خوار دارد / چرخ بازیگر از این بازیچهها بسیار دارد (قائم مقام فراهانی)
٥. آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است / با دوستان مروت با دشمنان مدارا (حافظ شیرازی)
٦. دشمن دانا که غم جان بود / بهتر از آن دوست که نادان بود (نظامی گنجوی)
پاسخ و تحلیل تمرین دوم درس سوم عربی دوازدهم هنرستان
این تمرین بسیار زیبا، ارتباط بین ادبیات غنی فارسی و احادیث و ضربالمثلهای عربی را نشان میدهد. در اینجا معادلهای عربی که مفهوم این ابیات را میرسانند برایتان آوردهام:
١. کم گوی و گزیده گوی چون دُر...
معادل عربی: خَيْرُ الْكَلَامِ مَا قَلَّ وَ دَلَّ. (بهترین سخن آن است که کم باشد و راهنمایی کند.)
٢. علم کز اعمال نشانش نیست...
معادل عربی: اَلْعَالِمُ بِلَا عَمَلٍ كَالشَّجَرِ بِلَا ثَمَرٍ. (دانشمند بدون عمل مانند درخت بدون میوه است.)
٣. اندازه نگه دار که اندازه نکوست...
معادل عربی: خَيْرُ الْأُمُورِ أَوْسَطُهَا. (بهترین کارها، میانهروی در آنهاست.)
٤. روزگارت آن که عزت دید خوار دارد...
معادل عربی: اَلدَّهْرُ يَوْمَانِ؛ يَوْمٌ لَكَ وَ يَوْمٌ عَلَيْكَ. (روزگار دو روز است؛ روزی به سود تو و روزی به زیان تو.)
٥. آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است...
معادل عربی: مُدَارَاةُ النَّاسِ نِصْفُ الْإِيمَانِ. (مدارا کردن با مردم، نیمی از ایمان است.)
٦. دشمن دانا که غم جان بود...
معادل عربی: عَدُوٌّ عَاقِلٌ خَيْرٌ مِنْ صَدِيقٍ جَاهِلٍ. (دشمن دانا بهتر از دوست نادان است.)